قبادیکم :

 پادشاه ساسانی بود که دوبار بر تخت پادشاهی ایران نشست،بار نخست میان سالهای ۴۸۸ تا ۴۹۶ و بار دوم ۴۹۹ تا ۵۳۱ (میلادی). پسر پیروز یکم بود. در این زمان پادشاهان، بسیار ناتوان شده بودند و بزرگان کشور آنها را برداشته و می‌نشاندند و به جای ایشان برای کشور تصمیم می‌گرفتند. قباد یکم از آغاز پادشاهی دچار گرفتاریهای سیاسی و اقتصادی بسیاری بود. موبدی به نام مزدک در این زمان به قباد نزدیک شد و او را به انجام اصلاحات اجتماعی برانگیخت. قباد به یاری او توانست از توان زمینداران و موبدان و اشراف بکاهد. همچنین قباد با پشتیبانی از مزدک میان توده مردم محبوبیتی یافت. به فرمان او در انبارهای غله شاهنشاهی به روی مردم گشوده شد و زمینهای کشاورزی میان دهقانان بخش گردید. دسته‌ای از اشراف و موبدان که هنوز بر سر قدرت بودند سرانجام در سال ۴۹۶ وی را دستگیر کردند و در زندانی به نام زندان فراموشی به بند کشیدند.

جاماسب :

برادر قباد و پسر پیروز یکم که موبدان او را بر تخت شاهی به جای برادر نشاندند ولی جاماسب بعداً به نفع بردار کنار کشید .

قباد یکم ( پادشاهی دوباره ) :

 قباد به یاری خواهرش از زندان گریخت و به نزد هفتالیان پناهنده شد و به یاری آنها نیرویی بسیج کرد و در سال ۴۹۹ ترسایی به ایران بازگشت. وی در نخستین سالهای سده ششم (میلادی) به روم لشکر کشید و توانست با شکست رومیان باجی(502 کیلو طلا) از آنها بستاند و وضعیت دارایی کشور را بهبود بخشد. و رومیان پذیرفتند که تا هفت سال سالانه دویست و پنجاه کیلو طلا به ایران بدهند.وی برای یاری رسانی به ستمدیدگان و تهیداستان دفتری را به نام مدافع درویشان و دادور به فرنشینی یکی از موبدان بزرگ به راه انداخت تا به حقوق بی‌نوایان رسیدگی کند. او برای نظام اداری شاهنشاهی چهار دیوان برپا کرد که فرماندهی هر کدام از آنها با یک اسپهبد بود. پیش از این فرمانده کل ارتش یک تن بود که لقب ایران‌اسپهبد را داشت. در زمان وی امر نقشه‌برداری از زمینهای کشاورزی و سازماندهی دوباره نظام مالیاتی و تقسیم تازه استانها و سرزمینها آغاز شد.در زمان او شاهنشاهی ساسانی جانی دوباره گرفت و گرجستان، عمان و عربستان به زیر چیرگی ایرانیان بازگشتند.در زمان او همچنین ایران با چین و هندوستان دادوستد انجام می‌داد. ایرانیان در این سالها انحصار بازرگانی ادویه و ابریشم را در دست داشتند. سکه‌های قباد در استان گوانگ‌دونگ چین یافت شده که نشان از بازرگانی ایرانیان و چینی‌ها در زمان پادشاهی اوست.

 خسرو یکم ( خسرو انوشیروان ) :

 خسرو انوشيروان یا خسرو یکم معروف به انوشيروان دادگر، شاهنشاه ساسانی بود. او پسر قباد پسر فيروز بود. مادر وی دختری دهقان بود. قباد در نيشاپور او را بزنی گرفت. انوشيروان عادت و آيين و شمايل نيكو داشت و عدل و داد نيكو نهاد. ترتيب خراج ملك و ضبط لشكر داد و دفتر عرض و عارض، او پيدا كرد. كتاب كليله و دمنه در عهد او از هند به ايران آوردند.ظهور خسرو اول مطلع درخشانترين دورهء عهد ساسانی است. فرقهٔ خطرناك مزدكی مغلوب و سركوب شد در داخله صلح و سلم حكمفرما بود.مشهورترين بنايی كه پادشاهان ساسانی ساخته‌اند قصری است كه ايرانيان طاق كسری يا ايوان كسری مي‌نامند و هنوز ويرانهٔ آن در محلهٔ اسپانبر موجب حيرت است. ساختمان اين بنا را به خسرو اول انوشيروان نسبت داده‌اند. و مشهورترین کاخ معماری ایرانی را در عراق پایه گذاشت که تیسپون نام گرفت ولی بعدها توسط سپاه اسلام ویران شد عهد بزرگ تمدن ادبی و فلسفی ايران با سلطنت خسرو انوشيروان آغاز می‌شود. ايران در زمان انوشيروان چنان عظمتی يافت كه حتی از عهد شاهپوران بزرگ نيز درگذشت و توسعهٔ ادبيات و تربيت معنوی اين عهد را كيفيت مخصوص بخشيد.

هرمز چهارم ( ترک زاد ):

 (۵۷۹ – ۵۹۰ م.)، وی معروفترین هرمزهای ساسانی و پسر انوشیروان عادل بود. بسال ۵۷۹ تکیه بر جای پدر زد و جنگ با رومیان را تا ۵۸۹ م. ادامه داد. در اثنای جنگ با روم ترکان به ایران تاختند و بهرام چوبین سردار دلاور ایرانی مأمور سرکوبی ترکان شد و آنان را تار و مار کرد و خاقان ترک را کشت و پسرش را اسیر کرد. آنگاه مأمور جنگ با رومیان شد و شکست خورد و هرمز تحقیرش کرد، شورید و رو به تیسفون نهاد. و چون بزرگان و نجبای پایتخت نیز از هرمز ناخشنود بودند ضد او برخاستند. هرمز گریخت ولی وستهم و بندوی برادران زنش او راگرفتند و ابتدا نابینا کردند و بعد کشتند.

 بهرام ششم

خسرو دوم ( خسرو پرویز ):

(590 الی 628 میلادی)خسرو پرویز از طریق وستهم و وندوی دو نفر از بزرگان ایران پس از خلع هرمزد چهارم به پادشاهی رسید. خسروپرویز در این روزگار در آذرآبادگان بود و چون به شاهی رسید شتابان به تیسفون رفت و در سال ۵۹۰ م. تاج سلطنت به سر نهاد. چندی بعد هرمزد پدر او که پس از خلع از سلطنت کور شده بود به قتل رسید . بنابر رأی ثئوفیلاکوس این کار به امر خسرو پرویز واقع شد ولی بعضی می‌گویند خسرو رضایت ضمنی بقتل او داد. که با اندوه بعدها از فره ايزدي دور ميگردد و از آن مقام و ابهت خود ميکاهد . فردوسی نیز از آخرین سالهای شاهنشاهی خسرو شکایت می کند ولی وی از شاهنشاهان مقتدر ایران بودظهور پیغمبر اسلام بعهد او بود و او مدت ۳۸ سال بر ایران حکم راند و سرانجام در (3 آوریل 628) به تائید پسرش شیرویه کشته شد.

قباد دوم ( شیرویه ) :

 (۶۲۷ – ۶۲۹ میلادی)، پادشاه ساسانی. شیرویه پسر خسرو پرویز و مریم (دختر قیصر) پس از پدر بنام قباد دوم بر تخت نشست و دو سال و چند ماه سلطنت کرد. وی با رومیان صلح کرد. مرزهای دو کشور به حال قبل از جنگهای خسرو درآمد و اسیران دو جانب آزاد شدند و صلیب مسیح برومیان باز داده شد. شیرویه ابتدا به عدل رفتار می کرد ولی سرانجام ۱۷ برادر خود را کشت و خود نیز به بیماری طاعون در گذشت.

اردشیر سوم : پادشاه ساسانی.

شهربراز :

(۶۲۹ م.)، پادشاه ساسانی. در زمان خسرو پرویز فرمانده ایران بود و با روم جنگید و مصر را در سال ۶۱۶ م. تسخیر كرد. شهربراز در زمان سلطنت اردشیر سوم به تیسفون لشكر كشید و اردشیر را بعد از یكسال و نیم سلطنت كشت و با اینكه از خاندان سلطنت نبود به پیروی از بهرام چوبین و وستهم بر تخت نشست ولی چند تن از نجبای هواخواه خاندان ساسانی از جمله ماهیار، زادان‌فرخ و پوس‌فرخ قیام كردند و شهربراز غاصب را كشتند.

خسرو سوم :

 جوانشیر :

 پوراندخت :

ملکه پوراندخت شاهنشاه زن ایرانی و سی امین شاهنشاه ساسانی در سال ۶۳۰ ميلادی، دختر پرويز پسر هرمز پسر انوشيروان که پس از قتل شهریار و پیش از آزرمی‌دخت بر تخت سلطنت نشست و پادشاهی او هیجده ماه بوده است. گشناسب بنده : آزرمی دخت : ملکه آزرمی دخت، آزرم، آزرمی، شاهنشاه زن ایرانی و سی و دومین شاهنشاه ساسانی در سال ۶۳۱ ميلادی، دختر پرويز پسر هرمز پسر انوشيروان ملقبهٔ به عادله كه پس از خواهر خويش پوراندخت لشكريان او را در تیسفون بپادشاهی برداشتند. فرمانرواى خراسان، سپهبد فرخ‌هرمز که يکى از مدعيان جدى سلطنت بود، ملکه را به همسرى خواست. در حالی که آزرمى‌دخت علناً وعده‌ى ازدواج به او داد، در نهان تدارک قتلش را ديد. رستم، پسر فرخ‌هرمزد، به خون‌خواهى پدرش لشکر به پايتخت کشيد و پس از سرنگونی آزرمى‌دخت، ملکهٔ ساسانی را نابينا کرد. آزرمی دخت چهار ماه پادشاهی کرد.

 هرمز پنجم :

 خسرو چهارم :

 پیروز دوم : خسرو پنجم :

یزدگرد سوم :

 سی و پنجمین و آخرین پادشاه ساسانی بود. او در سال ۶۳۲ م. به تخت نشست. به روايتی او را در پارس دفن نمودند. (۳۱ ه‍. ق.) و با مرگ او سلسلهٔ ساسانی پس از ۴۱۶ سال سلطنت در ایران منقرض گرديد.

پایان.

واژه‌ی «یلدا» یک واژه‌ی سُریانی –از گویش‌های آرامی در شمال میان‌ر‌‌ودان- به معنای زایش و زادروز است. چراکه این جشن, جشن ِ زایش و رو به فزونی گذاردن خورشید/مهر/میترا است

حکومت ز جشن کهن ذله است

کهن جشن امشب شب چله است

خجسته نگه دار جشن کهن

به اندیشه کردار و شیرین سخن

به دشمن نشان ده که ما زنده ایم

چو فرزند ایران پاینده ایم...

نرسي:
نرسي پسر شاهپور يا شاپور1 و نوه ي اردشير بابکان که در زمان او تيرداد تحت حمايت رومي ها و حکمفرماي ارمنستان هر سال لشگرکشي مي کرد و خساراتي در مرزهاي ايران بوجود مي آورد.نرسي هم به ارمنستان حمله کرد و آنجارا تصرف کرد.چند سال پس از اين رويداد نرسي از سلطنت کناره گرفت و تاج را بر سر پسر خويش هرمز گذاشت.
هرمز دوم:
302 - 209 ترسائي پادشاه خرو گو بوده است.در زمان او ارمنستان دين ترسايي را پذيرفت پس از هرمز دوم پسرش آذر نرسه بر تخت نشست.
آذر نرسي:
شاپور دوم:309 -379ترسايي.پسر هرمز دوم بوداورا در کودکي و پس از برکناري برادرش آذر نرسه بر تخت نشاندند .داستاني درباره او هست که مي گويددر باريان زماني که مادرش وي را باردار بود بر زهدان مادرتاج شاهي نهادند و به ديگر سخن او پيش از زايش شاه شده بود.در زمان کودکي او عربها به مرزهاي ايران تاختند وتاراج و خونريزي  بسيار راه انداختند.هنگامي که شاپور به جواني رسيد و خردسالي را پشت سر گذاشت از تازيان انتقام سختي گرفت .او سزاي کارهاي عربها را با سوراخ کردن شانه هايشان مي داد از اين رو به او لقب شانه سنب يا ذوالکتاف دادند.براي نخستين بار به دستور او قبيله اي عرب به نام بني حنظله را به خوزستان کوچاندند تا آسانتر ايشان را کنترل کنند.پيش از اين در خوزستان عربي زندگي نمي کرد همچنين در زمان او هونها يا خيون ها به ابران دست اندازي کردند شاپور آنان را نيز تاراند .همچنين وي در سال 359 به جنگ با  روميان ÷رداخت و شهر آمد (ديار بکرکنوني) را گشود.امپراطور يوليانوس نيز در سال 363 با ايران لشگر کشيد ولي خودش کشته شد و س÷اهيانش نيز از ميان رفتند.ازين رو روم به ناچار با ايران از در صلح در آمد و روسيه را به ابران واگذار کرد .شاپور همچنين ارمنستان را باز پس گرفت .در زمان او مسيحيان آزارانده شدند.شاپور در دنباله کاميابي هايش همچنين توانست نيروي موبدان زرتشتي را نيز محدود کرد.از شاپور ددوم سنگنوشته هايي رد طاق بستان به يادگار مانده است.
اردشير دوم:پادشاه ساساني.
شاپور سوم:
(383 - 388 (ميلادي)) شاه ساساني و پسر اردشير دوم بود و بعد از او به تخت نشست.در دوره او ارمنستان ميان ايران و روم تقسيم شد .قسمت بزرگ شرقي جزو ايران و قسمت کوچک غربي از آن روم شد و در هردو قسمت شاهزادگان اشکاني به حکومت تعيين شدند.سنگ نوشته هاي او و پدرش در طاق بستان به يادگار مانده است.
بهرام چهارم:
پادشاه ساساني بود.بعد از برادر بر تخت نشست و چون در زمان پدر والي کرمان بود معروف به کرمانشاه است.در زمان پادشاهي او خسرو  والي ارمنستان ايران به تحريک نئودس ياغي شد.بهرام سپاهي به ارمنستان  فرستاد,خسرو را گرفتند و به ايران آوردند و در دژ فراموشي زنداني کردند و بهرام شاپور برادر خود را به جاي او گماشت. در روزگار بهرام , نئودس امپراطور, روم را به دو قسمت غربي شرقي تقسيم کرد. بهرام در شورشي که در سپاه روي داد کشته شد.

بهرام پنجم:
يا بهرام گور فرزند يزدگرد يکم پادشاه ساساني بود.در سال 420 ميلادي توانست داوداران پادشاهي را کنار بزند و بر تخت پادشاهي ايران بنشيند.بهرام از کودکي نزد نعمان پسر منذر شاه عرب حيره بزرگ شده بود .پس از مرگ  يزدگرد بزرگان شاپور پسر بزرگ وي را  شاه ارمنستان و جانشين  پدر بود را کشتند و خسرو نامي را که پدرش شاه نبود و خويشي نزديکي با شاه نداشت را بر تخت نشاندند.بهرام با سپاهي که بيشتر از عربها بودند به پايتخت بازگشت و خسرو را شکست داد و بر تخت نشست.او در خاور هپتاليان را به سختي شکست داد .در باختربا روم آشتي کرد و پيماني با اين کشور بست که برپايه آن مسيحيان در ايران و زرتشتيان در روم داراي آزادي مذهبي شدند.نويسندگان زرتشتي زمان اورا آرامش و آشتي مي دانند و زماني که ديوان از ترس او پنهان شدند.

يزدگرد دوم:
پادشاه ساساني بود لقب او بغ مزداپرست بود.سالهاي آغازين پادشاهي او به نبرد با هون ها گذشت که به مرزهاي خاوري ايران تاخته بودند.او در خراسان ساکن شد و توانست شهر بلخ را پس بگيرد.آنگاه به عربستان وقفقاز لشکر کشيد و دين زرتشتي را با دستوري که داد دين رسمي ارمنستان نمود.ارمنيان که مسيحي شده بودند شوريدند ولي در سال 451 شکست خوردند و برخي از انان به ايران مرکزي کوچانده شدند.

هرمز سوم:
پسر يزدگرد دوم و پادشاه ايران از دودمان ساسانيان بود.نام مادر او دينگ بود زني قدرمتند بود و کنترل بخشي از پايتخت را به دست داشت.در زمان پادشاهي او قفقاز دچار آشفتگي شد و هفتاليان نيز به مرزهاي خاوري تاختند.

پيروز يکم:

بلاش:
يا ولاخش پادشاه ساساني ايران در ميان سالهاي484 تا 488 ميلادي بود .وي پس از پيروزي به شاهي رسيد .در روزگار او روحانيان زرتشتي از شاه و دربار نيروي بيشتري داشتند.دوران پادشاهي بلاش به آرامي گذشت اگرچه ايران بسيار ناتوان  شده بود.از رويدادهاي زمان او قطع باج سالانه ايست که روم براي پاسداري از دربند قفقاز به ايران مي پرداخت.بلاش درباره ارمنستان را اشتي را پيش گرفت و براي پيشگيري از تازش هپتاليان بدانها باج ميداد از اينرو بزرگان و موبدان وي را از شاهي برداشتند.

ادامه دارد...

فرهاد پنجم يا فرهادك(اشك پانزدهم):
شاه اشكاني كه پس از پدر كشي با مادرش موزا بتخت نشست.سلطنت او از 2ق.م تا 4 ق.م بود.پارتيها از فرهادك ناراضي بودند و يكي از جهات نارضايتي اين بود كه از ارمنستان صرف نظر كرد در صورتي كه از زمان مهرداد دوم دولت پارت نظر خاصي به اين كشور داشت و مي خواست آن را مانند سنگري در جلو روم تحت نفوذ خود نگاه دارد.باري به جهات گوناگون وضع فرهادك در ايران مشكل شد و سر انجام شورشي بر ضد وي روي داد و پس از زد و خورد مختصري او را از سلطنت خلع كردند و كشتند وي روي هم رفته  پادشاهي نالايق بود.از لحاظ سياست هم نخستين شاه اين دوره تاريخ بود كه در برابر روميها از ابهت دولت پارت كاست  و از مسئله ارمنستان نيز صرف نظر كرد.واقعه مهم زمان  او تولد  عيسي مسيح بود.
ارد دوم (اشك شانزدهم)
ونن يكم(اشك هفدهم)
اردوان سوم(اشك هجدهم)
تيرداد سوم:وردان(اشك نوزدهم)
گودرز(اشك بيستم)
ونن دوم(اشك بيست و يكم)
بلاش يكم(اشك بيست و دوم):
يكي از پادشاهان اشكاني كه به اشك بيست و دوم معروف بود و در شالهاي 51 تا 77 ميلادي پادشاهي ايران را بر عهده داشتو و خدمتي بزرگ به ايران زمين نمود.زيرا كتاب ارزشمند ايرانيان(اوستا) كه در زمان حمله اسكندر به ايران از ميان رفته بود با تلاش و همت او دوباره گرد آوري شد.
پاكور(اشك بيست و سوم)
اردوان چهارم
خسرو(اشك بيست و چهارم)
بلاش دوم(اشك بيست و پنجم)
مهرداد چهارم
بلاش سوم(اشك بيست و ششم)
بلاش چهارم(اشك بيست و هفتم)
بلاش پنجم(اشك بيست و هشتم)
اردوان پنجم(اشك بيست و نهم)
بلاش ششم
اردوازاد
ساسانيان
اردشير يكم( بابكان):
اردشير بابكان بنيان گذار شاهنشاهي ساساني بوده است.

 شاپور يكم:

دومين شاهنشاه ساساني و فرزند اردشير بابكان است.شاپور بعد از مرگ پدر جانشين او شد و مطابق يك سنت باستاني كه تاجگزاري در نخستين نوروز پس از جلوس  شاه انجام مي گرفت در 242 ق.م رسما تاجگذاري كرد.شاپور از شاهان بزرگ ساساني است.او بدست مهندسان و اسيران روم سد شادروان را در شوشتر بر رود كارون ساخت و نيز شهر شاپور را در نزديكي كازرون بنا كرد.بناي نيشابور و جندي شاپور را نيز بدو نسبت داده اند.ظهور ماني(به سال 243 ق.م)در روزگار او بود.مرگ او به سال 271 ق.م روي داد.
هرمز يكم:
بهرام يكم:
از پادشاهان ساساني و بزرگترين پسر شاپور اول بود كه از 271 تا 274 ترسايي بر  تخت پادشاهي ايران نشسته بود.در روزگار او زنوبيا شاهبانوي تدمر زن اذينه از ايران ياري خواست.بهرام سياست غلطي در پيش گرفت.بدين صورت كه سپاه اندكي روانه كرد و در نتيجه هم تدمر به دست روميان افتاد  و هم ارلين امپراطور روم از مداخله ايران رنجيد و بقصد كينه جوئي مردم آلان را بر آن داشت كه از طرف قفقاز به ايران تاختند.ولي ارلين پس از ورود به بيزانس  و اندكي بعد بهرام در گذشت.به دستور اين شاه ماني را گرفتند و به طرز فجيعي به قتل رساندند!
بهرام دوم:
بهرام دوم پس از  پدر پادشاه شد.ابتدا ستمگر و خونريز  بود چون كنكاشي بر خلع او كردند به اندرز موبدي رفتار خود را تغيير داد.از كارهاي اومطيع كردن سكاهاي سيستان و افغانستان  بود كه به تحريك و همدستي برادرش هرمزد فرمانرواي خراسان طغيان كرده بودند.بهرام دوم نخستين شاه ساساني بود كه دستور داد بر روي سكه ها و نيز سنگ نوشته هايش فرتور خانواده اش را حك كنند.
بهرام سوم:
نام آور به سكان شاه يا شاه سكاها پادشاه ساساني بود كه در سال 293 ترسايي به شاهي رسيد.او با پشتيباني موبدان زرتشتي بر تخت نشست.

ادامه دارد...

فرهاد دوم(اشک هفتم)

بعد از پدر به تخت نشست.آنتيخوس در غياب او مملکت سوريه را تصرف کرد و به ان هم اکتفا نکردخواست ايران را تسخير کند در ابتذا بهره مندي با او بود.مردمان ايران به فرهاد شوريدند و عرصه بر او تنگ شد زيرا تنها مملکت پارت براي او باقي مانده بود.فرهاد خواست صلح کند ولي شرايط صلح خيلي سنگين بود زيرا فرهاد مي بايست به مملکت پارت اکتفا کرده و باج دهد.شاه براي ايجاد جنگ خانگي  در سوريه , دمتريوس رااز زندان  آزاد کردتا سلطنت شامات را از برادرش استرداد کند وليکن کار فرهاد از جاي ديگر درست شد.زيرا شدت ظلم سلوکي ها مردم را به طرف فرهاد کشانيد و آنتيخوس با سپاهي جرار به ايران آمد ولي فرهاد به او فرصت نداده ناگهان بر او تاخت و در حين جنگ پادشاه سلوکي کشته شد از اين به بعد سلوکي ها ديگر جرئت نکردند معترض ايران شوند و انحطاط کامل در  دودمان سلوکي شروع گرديد پس از اين فتح گرفتاري ديگر بر فرهاد پيش آمد چون سکاها را به کمک خود طلبيد و وعده کرده  بود به آنها مبلغي زياد بدهد,بعد چون بي کمک آنها فايق آمد پولي نداد و آنها بناي قتل و غارت را در ولايات  گذاشتند و در جنگي که فرهاد با آنها کرد کشته شد (125 ق.م)تقريبا مقارن اين زمان سکاها به ايران هجوم اورده ذر افغانستان امروزي و در سيستان بنا شدند. بر اثراين واقعه اين مملکت که زرنگ نام داشت از اين به بعد سکستان  ناميدند و اين اسم بعد ها سيستان شد(نيمه قرن دوم ق.م)براي فهم اين واقعه لازم است گفته شودکه در اين زمان تاريخ ايران با تاريخ چين ارتباط مي يابد.
 
اردوان دوم(اشک هشتم)

عموي فرهاد بود با مردم يوئه چي جنگ کرده زخم برداشت و بر اثر آن فوت کرد.اين مردم را هونها به طرف ايران رانده بودند.بر اثر فشار آنها دوات باختر به هند منتقل گرديده, بعد از شصت سال منقرض شد و يوئه چي ها در باختر دولتي تاسيس نمودند که در تاريخ موسوم به "کوشان" است.مدت سلطنت اردوان ظاهرا دو سال بود و بعد از پسرش مهرداد به تخت نشست.

مهرداد دوم(اشک نهم)

يکي از شاهان بزرگ اشکاني است.در زمان او ايران بر سکاها و مردمان  صحرا گرد که از طرف شمال فشار به مملکت ايران وارد مي نمودند فايق آمدند و مهرداد چنان شکستي به آنها داد که ديگر تا مدتها معترض ايران  نشدند.از زمان اين شاه ايران در مرحله جديد داخل شد.مهرداد اشکاني نه فقط سکاها را شکست داد بلکه حدود ايران را تا کوههاي هيمالايا در شمال هندوستان رسانيد.

سينا تروک(اشک دهم)

بعد از مهرداد,مدتي به فترت گذشت , تا آنکه سندروگ برادر فرهاد دوم بر تخت نشست.(به عقيده گوت شميد , عالم آلماني که در تاريخ اشکانيان تتبعاتب کرده بعد از مهرداد دوم اردوان نامي به تخت نشسنته جلوس او تقريبا مقارن سال 86 ق.م بوده است.مصنف مذکور او را اردوان دوم دانسته است)بعضي سندروگ را پسر ارشک ديکايس نوشته اند.اين شاه پير و ناتوان بود و ارمنستان در اين زمان به واسطه اتحاد با دولت پني قادر و زورمند, لذا تيگران, آذر بايجان را متصرف شده , جلگه فرات را غارت کرد و به باقي مانده مستملکات سلوکي ها دست انداخته خود را شاهنشاه خواند.به طور کلي بايد در نظر داشت که تاريخ ايران از 88 تا 66 ق.م روشن نيست و آنچه هم بدست آمده دلالت بر سستي  آن در اين زمان دارد.مدت سلطنت سندروگ را هفت سال نوشته اند.

فرهاد سوم (اشک يازدهم)
او پس از پدر بر تخت نشست.وقتي که پوميه تازه با آسياي صغير وارد شده بود و ارمنستان قوت داشت فرستاده اي نزد فرهاد فرستاده تکليف کرد که اگر شاه ايران به ارمنستان قشون کشي کند دو شهر کردون و آديابن(اين دو ولايت قسمتي از آسور قديم بودند)از آن ايران خواهند شد.بعد کهپوميه ارمنستان را مغلوب و دست نشانده نمود نخواست وعده خود را به جا آرد. رفتار مذکور و نيز اينکه پوميه نمي خواست فرهاد را شاهنشاه خطاب کند باعث کدورت بزرگ بين شاه ايران و او گرديد.پوميه مادامي که در آسيا بود با دولت اشکاني مدارا مي کرد ,وليکن اوضاع به خوبي نشان مي داد که به زودي دو دولت بزرگ ايران و روم خصمانه مواجه خواهند شد, زيرا فرهاد از پوميه خواست که فرات سر حد دولتين گردد و او جواب مساعدي نداد و ديگر اينکه پوميه با خوزستان و پارس و آذربايجان روابطي ايجاد مي کرد.فرهاد سوم را دو پسر او و ارد مسموم کردند.

مهرداد سوم(اشک دوازدهم)

مهرداد پس از پدر بر تخت نشست و چهار سال سلطنت کرد, وليکن از جهت سختي و سفاکي او نجبا و مردم بر او شوريدند و ارد برادر کوچکترش را بر تخت نشاندند.مهرداد نزدگابي نيوس والي روم در سوريه رفت و در ابتدا والي مزبور اين موقع را بهانه مناسبي براي دخالت در امور ايران پنداشت, ولي به زودي متوجه امورمصر شده از خيال همراهي با مهرداد منصرف گرديد.

ارد يکم(اشک سيزدهم)
يکي از شاهان نامي سلسله اشکاني است.جنگ ايران با روم در زمان ارد روي داد و به غلبه ايرانيان خاتمه يافت.قبل از جنگ ارد سفيري پيش کراسوس فرستاد که اين پيغام را برساند:"اگر مردم روم مي خواستند با من جنگ کنند من جنگ مي کردم و از بدترين عواقب بيمي نداشتم وليکن اگر چنانچه فهميده ام شما براي منافع شخصي به خاک ايران دست اندازي مي کنيد حاضرم اسراي رومي را پس بدهم!!"کراسوس به سفير گفت:"جواب پادشاه شمارا در سلوکيه خواهم داد" سفير خنديده و جواب داد: اگر از کف دست من مويي برويد شماهم سلوکيه را خواهيد ديد!! پس از آن کراسوس با سپاهي جرار که مرکب از لژيون هاي ورزيده و عده نفراتش جمعا به چهل و دو هزار بالغ بود عازم بين النهرين گرديد.اما ارد با پياده نظام خود با نهايت سرعت داخل ارمنستان شده اين مملکت را اشغال نموده تا پادشاه آن نتواند سواره نظام خود را به کمک کراسوس بفرستد اين جنگ به فتح ايران انجاميد.ارد بعد از فوت پسرش از سلطنت بيزار شده آن را به پسر ارشد خود فرهاد واگذارد.

فرهاد چهارم(اشک چهاردهم)
بعضي مورخين , پاکر را اشک چهاردهم دانسته اند , وليکن اين عقيده با اينکه او در زمان پدرش کشته شد موافقت نمي کند.فرهاد چهارم همين که به تخت نشست برادرهاي خود رانابود کرد پدرش ارد که اورا ملامت نمود نيز به قتل رسانيد.

ادامه دارد...

به عقيده صاحب نظران حوزه ميراث فرهنگي کشف کتيبه اي سنگي به خط فارسي باستان و متعلق به دوره هخامنشيان در جزيره خارک مهمترين يافته باستان شناسان براي اثبات استفاده از نام خليج فارس از دير باز بوده است.

کتيبه اي به خط فارسي باستان در پي احداث جاده اي در جزيره خارک از زيره خاک کشف شد.
اين کتيبه به شکل نا منظم و نا متعارف در 5 سطر و سطرهاي آن به صورت 3 و 2 سطر به هم چسبيده و به زبان فارسي باستان نوشته شده است.بر اساس تحقيقات باستان شناسان کتيبه يافت شده در جزيره خارک روي نوعي سنگ مرجاني مخصوص اين جزيره که به آن سنگ خارا گفته مي شود و احتمالا به صورت صخره اي بوده شکل گرفته.
پيش از اين سطرهاي جدا از هم در دوره هخامنشي تنها در متوني ديده شده است که به زبانهاي مختلف بوده و براي نشان دادن اين زبانها آنها را جدا از هم و با يک سطر فاصله مي نوشتند.در اطراف اين سطرها چند حروف هجاي پراکنده روي سنگ ديده مي شود که به شکل خط ميخي هستند و بايد مورد مطالعه قرار گيرند تا اين خطوط به طور کامل خوانده شوند.
بر اساس گفته شاهدان محلي روي کتيبه عکسي از يه تاج نيز ديده مي سود که اين موضوع مي تواند باعث کشف اسرار جديد تري از اين موضوع باشد.
کارشناسان ميراث فرهنگي معتقدند کشف اين کتيبه سنگي را در جزيره خارک آن هم زماني که بر سر نام خليج فارس بحثهاي متعددي در دنيا با راه افتاده است مي توان به شکل يک هديه آسماني ديد.اين کشف بي شک يکي از مهمترين يافته هاي باستان شناسي براي اثبات نام خليج فارس خواهد بود.

اشكانيان
مهرداد بزرگ:

موسس سلسله شاهنشاهي  پارتيان  بود كه ايران را از گسستگي و لجام گسيختگي دوران تحت اشغال يونانيان سلوكي رهايي بخشيد . وي در سال 140 تا 160 قبل ازميلاد با نبردهاي وطن پرستانه ايالت هاي ماد- پارس- خراسان- بابل- اشور - هرات و سيستان ... را جزو ايران بزرگ نمود. وي پادشاه سلوكيان را اسير نمود و با انسانيت رفتار كرد و او  را در گرگان  مستقر ساخت و براي حسن نيت به انان با دختر وي ازدواج نمود.او را از بزرگترين اشخاص موثر در تاريخ ايران ناميده اند كه به راستي اگر ظهور نمي كرد امروز مشخص نبود ما در كجاي تاريخ جاي داشتيم.

ارشك يكم:

اين شخص با طايفه خود اپارني همدست شد در قرن 256 ق.م پرچم مخالفت با سلوكي ها بيافراشت و جنگ هاي متعدد با آنها نمود، در نتيجه غلبه يافت و دولت پارت را تاسيس كرد(250 ق.م بعضي 249 ق.م نوشته اند)پس از اين فتح، عزيمت باختر نمود و با اين مملكت كه نيز مستقل شده بود جنگ كرد در حين جنگ كشته شد و چون ارشك باني سلطنت اشكاني بود، شاهان ديگر اشكاني او را تقديس مي كردند.چنان كه به او لقب اپي فانس (به زبان يو ناني به معني نامي و پر افتخار )دادند و به ياد بود اينكه او سر سلسله اشكاني است به اسم خود كلمه ارشك(اشك را يونانيان -آرزاكس- نوشته اند كه يو ناني شده است ارشك) را افزودند(ارشك بعد ها اشك شد)مورخين اين نكته را رعايت كردند.

تيرداد يكم(اشك دوم)

آردوان يكم(اشك سوم):
بعد از پدر بر تخت نشست و گرفتاري انتيو خوس سوم(كبير) برادر سلوكوس سوم استفاده كرد ، ولايت مردها(mardes) و ري و همدان را گرفت؛ و ليكن بعد كه پادشاهان مزبور با قشون زياد به ايران آمد، اردوان عقب نشسته پايتخت خود را هم به سلوكي ها داد.بعد انتيوخوس به گرگان رفت ولي از عهده سواره نظام پارتي برنمايد، بالاخره عهد نامه اي بين دولتين منعقد و اردوان رسما شاه ايران شناخته شد.شايان ذكر است كه در اين جنگ آنتيوخوس معبد آناهيتا را در همدان غارت كرده، ذخاير و نفايس زياد از آنجا بر گرفت.نوشته اند 4000 تالان (چهار ميليون و هشتصد هزار تومان امروزي تقريبا!!)قيمت ذخاير بوده است(208 ق.م)

فرباپت(اشك چهارم):
شاه ايران از سلسله اشكاني-اشك 4(فري يا پيت- پس از پدر به تخت نشست و به آسودگي سلطنت كرد زيرا باختري ها متوجه هند بودند و با پارتي ها كاري نداشتند.فوت او در 181 ق.م بود.

فرهاد يكم(اشك پنجم):
بعد از پدر به تخت نشست و تبرستان را تسخير كرده ، طايفه مردها را مجبور نمود كه در بندر درياي خزر و راهي را كه از خراسان به ماد مي رفت حفظ كنند.اين شاه شهر خاركس را در ري بنا نهاد(خاركس را بعضي با بندر درياي خزر و برخي با شهرستانك تطبيق داده اند.عقيده آخري مبني بر اين است كه ايزدور خاركسي (يكي از جغرافي دانان قديم)نوشته است:وطن او خاركس در وسط كوههاي البرز واقع است.در بندر درياي خزر را با سردرده خوار تطبيق كرده اند)

مهرداد يكم(اشك ششم):
بعد از برادر به تخت نشست و باني عظمت دولت پارت گرديد.در اين دوران دولت سلوكي به واسطه جنگ با روميان و يهودي ها ضعيف شده بود.مهرداد در ابتدا مرو را از باختري ها گرفت بعد آذر بايجان را از امراي محلي كه در آنجا استقلال يافته بودند انتزاع نمود.پس از ان به خوزستان و پارس و بابل پرداخت و بعد به هند رفته قطعه اي را تا رود جلم به مملكت خود ضميمه كزد.از زمان او دولت پارت بزرگ شد.اين شاه با دمتريوس سلوكي جنگ كرد ولي در ابتدا بهره مندي نداشت زيرا يونانيان با دمتريوس همراهي كردند باختر هم بر پارتي ها قيام كرد وليكن مهرداد داخل مذاكره صلح شده ، دمتريوس را اغفال و بعد جنگ كرد و اورا گرفته در زندان انداخت.اين شاه به تقليد از شاهان هخامنشي خود را شاهنشاه خواند.

ادامه دارد...